Zostańmy przyjaciółmi

jeśli ludzie są już przyjaciółmi, bez zakochania i bez agresji, ale nie można z o s t a ć przyjaciółmi, rozstając się ze sobą”. Martina jest zaręczona z Gustavem, który pragnie doprowadzić ją pod ołtarz, w niej jednak wizja małżeństwa wywołuje lęk: przed utratą wolności, koniecznością kompromisów i wejściem w role, której kompletnie nie chce odgrywać. Mimo wszystko para nazywa się mężem i żoną, a ich związek to pełna napięć sinusoida – przez lata rozstają się i wracają do siebie, „rozwodzą”, próbują związku otwartego i testują różne układy, jednak stale wracają do punktu wyjścia – razem jest im źle, a osobno jeszcze gorzej. Akcja książki rozgrywa się w Sztokholmie na przełomie lat 60. i 70. – to świat studenckich protestów, feministycznych dyskusji i seksualnej rewolucji, która teoretycznie ma dawać kobietom nowe możliwości. W praktyce jednak, wciąż bardzo mocno działają stare struktury – Martina może dostać tabletki antykoncepcyjne, ale najpierw musi uprzedzić wścibskie pytania lekarza i udowodnić, że ma narzeczonego, by nie potraktował jej jako „zbyt młodej”, mimo że ma już 19 lat. Czy da się jednocześnie kochać i pozostać całkowicie niezależną? Co jest gorsze: kochać czy być kochanym? Czy można być z kimś naprawdę blisko, nie tracąc przy tym samej siebie? Te pytania, mimo ze zadane prawie 50 lat temu, są wręcz absurdalnie współczesne i to najwieksza zaleta tej książki. Momentami bywa przydługa i kręci się w kółko, ale dopiszcie ją do listy tytułów, po które trzeba sięgnąć przed 30-stka. (Tylko żeby nie było – po 30-stce też warto!)

dni w duszy się rozpadała bez krzyku tęsknotę sklejała ach, miłość! patrzyli na siebie nieustannie gubili pośród pragnień a miłość tak bezradna obok stała niezgrabnie spotykali się między słowami między gestami tak zachłannie chcieli mieć siebie i siebie nie znajdować nieporadnie ta miłość i niemiłość nad nimi wisiała ciężarem wspomnień ciszą nieukojonych drżeń już nic się nie wydarzyło bo nie można jej nie mieć i chcieć nadal ją mieć o chwilę za późno gdy nadejdzie jutro nie będą mogli jej chcieć przyjaciółmi zostańmy razem i bez nas już osobnym się stańmy w bezmiłości słów Miłość. Możliwość największa. I niemożliwość też. Miłość. Dotykanie życia na jakiś sposób. Ona chce szerzej, bardziej przez otwartość i wolność. Przez oddech głębszy, nie przez zamykanie na zawsze i na stałość. Bez konwenansów. Bez wyznań wzniosłych, bo też, co to znaczy „kocham cię"? Nic więcej aniżeli obietnicę, nic mniej aniżeli wymaganie. On chce domknąć drzwi i mieć. Mieć ją. Za tymi zamkniętymi drzwiami doświadczać każdego na zawsze. Iść w stronę małżeństwa i obiecać. Być domem chce i dom chce mieć. I niemożliwa ta miłość, bo jedno i drugie innym rytmem kroczy. I możliwa, bo kochać to pozwolić odejść, ale gdzieś być. „Zostańmy przyjaciółmi” to miłosna historia, ale pozornie tylko. Tu trzeba patrzeć głębiej, dalej i bardziej. Bo pod miłością, której się pragnie, znajdują się inne pragnienia - stabilności, wolności wyboru, kompromisu, niepodporządkowywania się społecznym normom. Jest dwójka ludzi. I jest miłość. Ale każde z nich widzi ją inaczej. Wieczne odpychanie i przeciąganie. Wieczne wołanie - zostań, gdy chce się, by drugie odeszło. Zaskarbił sobie moje odczuwanie styl autorki. Oszczędny, a jednak dotykający skóry. Chłodny, a jednak kreślący na niej momenty poruszenia. I choć bardziej tutaj analizowałam niż przeżywałam, to była to przygoda piękna. Polecam.